Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Η επίσκεψη σε μια προστατευόμενη περιοχή θα πρέπει να έχει σαφείς στόχους: μελέτη, περιβαλλοντική εκπαίδευση, αισθητική αγωγή και ψυχαγωγία.

Οι μαθητές που επισκέπτονται μια προστατευόμενη περιοχή αποκτούν τις πρώτες περιβαλλοντικές εμπειρίες τους: οπτικές, ακουστικές, απτικές, συναισθηματικές. Ενεργοποιείται η κριτική τους σκέψη καθώς δέχονται ερεθίσματα διαφορετικά από αυτά που παρέχει το καθημερινό τους περιβάλλον.

Η γνώση που αποκομίζουν οι μαθητές στη φύση είναι ολοκληρωμένη, κοντά στις απαιτήσεις της σύγχρονης καθημερινής ζωής. Τα παιδιά θα πρέπει μέσω της καθημερινής τους ενασχόλησης με ειδικά φύλλα εργασίας να εμπεδώσουν τις γνώσεις που καθορίζει το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών του σχολείου και το πρόγραμμα της Ευέλικτης Ζώνης. Παράλληλα, θα πρέπει να προωθείται η διεπιστημονική και η διαθεματική προσέγγιση της γνώσης.

Η προστατευόμενη περιοχή είναι τόπος ανακάλυψης της γνώσης, και πρακτικής εξάσκησης που έρχεται να συμπληρώσει την εργασία στο σχολείο, να δώσει αξία και να εμπνεύσει το σεβασμό στη ζωή, σε όλες τις εκδηλώσεις της. Τα παιδιά που από μικρά επισκέπτονται τη φύση, ως ενήλικες κατευθύνονται αβίαστα προς αυτή για να ψυχαγωγηθούν και να εμπνευστούν.

Η διαδικασία επιλογής της προστατευόμενης περιοχής δε θα πρέπει να λειτουργεί ανασταλτικά. Όποια περιοχή και αν επισκεφτούν τα παιδιά, το γεγονός αυτό θα συμβάλει στην κατανόηση και την προστασία της φύσης. Όλα τα παιδιά έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε κάθε προστατευόμενη περιοχή και όλοι μαζί θα πρέπει να αποφασίσουν ποια περιοχή θα επισκεφτούν. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να λάβει υπόψη του την ηλικία, τη διδακτέα ύλη, το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, την προϋπάρχουσα εμπειρία και τα ενδιαφέροντα των μαθητών του.

Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της ξενάγησης έχει την ευθύνη των μαθητών του και δεν πρέπει να απουσιάζει από τα δρώμενα της ξενάγησης, αλλά θα πρέπει να συμμετέχει ενεργά. Ο ρόλος του είναι να συντονίζει και να διευκολύνει τη διαδικασία. Οφείλει να θέτει τις κατάλληλες ερωτήσεις που θα δίνουν στους μαθητές την ευκαιρία να σκεφτούν, να εκφράσουν τις απόψεις τους και να αναδείξουν τις δεξιότητές τους. Οφείλει να διατηρεί τη δυναμική στην ομάδα, αλλά να αφήνει στους μαθητές τη λήψη των αποφάσεων.

Κάθε εκπαιδευτικός μπορεί να σχεδιάσει δραστηριότητες και να εφαρμόσει ιδέες και πρακτικές που θα συμβάλουν στην καλλιέργεια της αισθητικής ευαισθησίας των παιδιών και θα τα μυήσουν στην κατανόηση, το σεβασμό και την αγάπη της φύσης. Για το σκοπό αυτό, δημιουργεί εκπαιδευτικό υλικό και σχεδιάζει δραστηριότητες στηριζόμενος σε σύγχρονες βιωματικές παιδαγωγικές μεθόδους. Οι δραστηριότητες εξαρτώνται από το χρόνο, το χαρακτήρα, τα ενδιαφέροντα και τη διάθεση του εκπαιδευτικού. Κάθε φορά τροποποιούνται και προσαρμόζονται ανάλογα με την ομάδα των μαθητών.

Ο λόγος των εκπαιδευτικών θα πρέπει να είναι απλός, κατανοητός, μεστός, γιατί η διαδικασία μάθησης μέσα στη φύση μεταβάλλεται σε ψυχαγωγία, διασκέδαση, καλλιέργεια. Αγγίζει όλους τους μαθητές ανεξαρτήτως χρώματος, οικονομικής επιφάνειας και καταγωγής. Σκοπός του εκπαιδευτικού που προγραμματίζει επίσκεψη σε μια προστατευόμενη περιοχή θα πρέπει να είναι: το «άνοιγμα» του σχολείου στη ζωή και η δυνατότητα πρόσβασης όλων των μαθητών στις προστατευόμενες περιοχές.

Στόχοι του εκπαιδευτικού θα πρέπει να είναι οι μαθητές:

  • Να κάνουν δραστηριότητες και εκτός της σχολικής αίθουσας.
  • Να ανακαλύψουν την προστατευόμενη περιοχή υλοποιώντας δημιουργικές δραστηριότητες.
  • Να αγαπήσουν τη φύση και να νοιάζονται γι’ αυτή.
  • Να αναπτύξουν κριτική σκέψη συγκρίνοντας και αντιπαραβάλλοντας στοιχεία και γνωστικά αντικείμενα.

Κάθε εκπαιδευτικός θα πρέπει να επιδιώκει τη διαρκή επιμόρφωσή του, για να μπορεί να ανταποκριθεί στις σύγχρονες εκπαιδευτικές απαιτήσεις και να οργανώνει ποικίλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, όπως είναι και η επίσκεψη σε προστατευόμενη περιοχή για την ανάδειξη, σε συνεργασία με τους μαθητές, του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της περιοχής.