Ο ρόλος του ξεναγού

Η επίσκεψη σε προστατευόμενη περιοχή διευρύνει το πνεύμα, μαθαίνει στα παιδιά ότι η φύση είναι κοινή κληρονομιά όλων, διεγείρει τις αισθήσεις τους και γεννά ποικίλα συναισθήματα.

Η επίσκεψη σε προστατευόμενη περιοχή με τη βοήθεια ξεναγού εξασφαλίζει την ευχαρίστηση της μάθησης, οδηγεί στην ανακάλυψη αντικειμένων, σε εμπειρίες που εκπλήσσουν και συγκινούν τα παιδιά και που δε θα γίνονταν κατανοητές χωρίς την ξενάγηση. Είναι μοναδική η στιγμή της αποκάλυψης όλων εκείνων όσα δεν μπορούν να δουν από μόνα τους τα παιδιά, παρόλο που τα έχουν μπροστά τους. Μια ενδιαφέρουσα ξενάγηση τους γεννά την επιθυμία να επιστρέψουν στη φύση, να ψάξουν και να ανακαλύψουν.

Οι ξεναγοί (στελέχη της επικοινωνίας), που έχουν το ρόλο εμψυχωτή, και οι εκπαιδευτικοί έχουν παρόμοιους στόχους όσον αφορά στην εκπαίδευση και τη διάδοση του πολιτισμού σε διαφορετικές κοινωνικές ομάδες.

Ο ξεναγός–εμψυχωτής δεν αξιολογεί τους μαθητές, όπως γίνεται στο σχολείο, αλλά αξιολογεί την ξενάγηση. Μια σωστή ξενάγηση θα πρέπει να περιλαμβάνει γνωστικές, συναισθηματικές και ψυχοκινητικές δραστηριότητες, ώστε να είναι ολοκληρωμένη και κοντά στις απαιτήσεις της καθημερινής ζωής.

Ο ξεναγός που υποδέχεται σχολικές τάξεις «επιλέγει» ανάμεσα στο να παράσχει απλώς πληροφορίες και στη μοναδική δυνατότητα που του δίνεται να δείξει στα παιδιά πώς να προσεγγίζουν τη φύση και να κατανοούν τις συνέπειες των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε μια προστατευμένη περιοχή.

Η ετοιμότητα του ξεναγού αποτελεί βασική προϋπόθεση για να εξασφαλισθεί η ενεργός συμμετοχή των παιδιών. Ο ξεναγός προχωρά από το γνωστό προς το άγνωστο, από το μερικό προς το γενικό, βασιζόμενος στην παρατήρηση και στην αξιοποίηση της προϋπάρχουσας εμπειρίας των παιδιών.

Τα παιδιά, ανταποκρινόμενα στις ερωτήσεις του ξεναγού, προτρέπονται να χρησιμοποιήσουν όλες τις αισθήσεις τους και να «δουν» ό,τι συμβαίνει γύρω τους. Σχεδιάζουν και περιγράφουν ακριβώς αυτά που βλέπουν, καθώς περιηγούνται στο χώρο. Προχωρώντας ένα βήμα πιο πέρα, συζητούν μεταξύ τους για όσα είδαν. Η επίσκεψη σε προστατευόμενη περιοχή αποτελεί μοναδική ευκαιρία για τους μαθητές να κατανοήσουν, να εκτιμήσουν και να αγαπήσουν το περιβάλλον και τη φύση.

Κάθε ξεναγός οφείλει να διαθέτει, εκτός από καλή διάθεση, επιστημονική κατάρτιση και ειδική εκπαίδευση, για να μπορεί να αξιοποιήσει το παιδαγωγικό υλικό που αφορά στη συγκεκριμένη περιοχή, ώστε να οδηγήσει τους μαθητές–επισκέπτες στην κατάκτηση της γνώσης, να τους ευαισθητοποιήσει και να τους εμπνεύσει την αγάπη για τη φύση. Ο ξεναγός μπορεί, έχοντας προετοιμαστεί κατάλληλα, να καλλιεργήσει μια νέα συμπεριφορά και δυναμική προς τη φύση. Οι μαθητές νιώθουν ότι η φύση όλη τούς στέλνει μηνύματα σε επίπεδο εικαστικό, ψυχαγωγικό, ηθικό, συναισθηματικό, που οδηγούν στην αισθητική απόλαυση, τη χαρά, τη συγκίνηση, την έκπληξη και την ευχαρίστηση.

Οι μαθητές–επισκέπτες δεν δέχονται παθητικά αυτά που συμβαίνουν γύρω τους, αλλά αλληλεπιδρούν με τον ξεναγό, αυτενεργούν και παράγουν δικά τους νοήματα.

Όλοι οι μαθητές θα πρέπει να μάθουν πώς να εξερευνούν το χώρο με ασφάλεια, χωρίς να υπερβαίνουν τα όρια που θέτει κάθε προστατευόμενη περιοχή.

Ο λόγος των ξεναγών θα πρέπει να είναι απλός, κατανοητός, χωρίς πολύπλοκο επιστημονικό λεξιλόγιο, συμβάλλοντας έτσι στο να μετατραπεί η ξενάγηση μέσα στη φύση σε διδακτική διαδικασία, ψυχαγωγία και διασκέδαση, προσεγγίζοντας όλα τα κοινωνικά στρώματα.

Σκοπός του ξεναγού θα πρέπει να είναι να «ανοίξει» την προστατευόμενη περιοχή στο νεαρό κοινό των σχολείων. Οι στόχοι του ξεναγού θα πρέπει να είναι:

  • Να ενημερώσει και να εξοικειώσει τους μαθητές με την προστατευόμενη περιοχή.
  • Να συμβάλει στην εκπαίδευση των μαθητών, βοηθώντας τους να συνειδητοποιήσουν την αλληλεξάρτησή τους με τη φύση.